اوراق مشارکت جهت تامین مالی پروژه‌های دولتی و خصوصی به صورت بانام و بی‌نام منتشر می‌شود. سهامداران با خرید این اوراق در طرح‌های عمرانی مشارکت و در ازای آن سود دریافت می‌کنند. این سرمایه گذاری به جهت پرداخت سود تضمینی مورد توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران بازار سرمایه است. در این مقاله به انواع اوراق، نحوه خرید و ویژگی‌های آن می‌پردازیم. تا انتهای مقاله با ما همراه باشید. اوراق مشارکت participation papers چیست؟ اوراق مشارکت به زبان ساده نوعی اوراق بهادار است که توسط بانک مرکزی منتشر می‌شود که قابلیت معامله دارد. یکی از بهترین انواع اوراق، نوع قابل تبدیل به سهام است که جذابیت زیادی بین فعالان بازار سرمایه دارد. زمانی که دولت جهت فعالیت‌های عمرانی همچون ساخت سد و جاده نیاز به نقدینگی داشته باشد، اقدام به انتشار اوراق مشارکت می‌کند. در واقع دولت برای اجرای پروژه‌های جدید نیاز به پول دارد اما به دلایل مختلفی همچون عدم تمایل به دریافت وام از کشورهای دیگر، عدم چاپ پول و کنترل نقدینگی، از مردم پول استقراض می‌کند. استقراض از مردم و تضمین بازگشت سرمایه آن‌ها، یکی از متداول‌ترین روش‌های تأمین سرمایه در بسیاری از کشورهای جهان است. همان‌طور که از نام این اوراق پیداست، خریداری این اوراق به منزله مشارکت عمومی است. تعداد سهم و درصد مالکیت دارنده اوراق، بر روی برگه سهم درج شده است. انواع اوراق مشارکت اوراق ساده: به ورقی گفته می‌شود که سود آن در موعد مقرر طبق توافق پرداخت می‌شود و دارنده اوراق در زمان سررسید فقط مبلغ اسمی اوراق را از ناشر طلب می‌کند. به هنگام استرداد اوراق، اصل سرمایه به همراه سود حاصل از سرمایه‎‌گذاری در پروژه به سرمایه‌گذار بر‌می‌گردد و همکاری فرد با ناشر پس از اتمام پروژه به پایان می‌رسد. 2- اوراق با نام و بی‌نام: در اوراق بانام، زمان انتشار نام صاحب اوراق بر روی آن ثبت می‌شود و فقط مالک می‌تواند اوراق را به فروش برساند. در اوراق بی‌نام، هر فردی که اوراق را در دست داشته باشد، صاحب آن شناخته می‌شود. 3- قابل تعویض با سهم: اوراقی که شرکت‌های سهامی عام منتشر می‌کنند و در زمان سررسیدشان قابل تعویض با سهم سایر شرکت‌های پذیرش شده در سازمان بورس هستند. 4- قابل تبدیل به سهام: این ورق قابل تبدیل به سهم شرکت ناشر است. زمانی که عملکرد شرکت ناشر روبه بهبود باشد، دارنده سهم می‌تواند ورقه خود را تبدیل به سهم کند. ویژگی‌های اوراق مشارکت • امکان معامله در بازار دوم • تضمین اصل و سود مبلغ سرمایه‌گذاری شده • پرداخت سود قطعی و علی‌الحساب در تاریخ سررسید • دارای سود ۱۸ تا 23 درصد • امکان پرداخت سود اوراق در سررسیدهای ماهیانه، سه‌ماهه و سالانه • بدون ریسک • دارندگان این اوراق فاقد حق رای هستند • معافیت از مالیات مزایا و معایب اوراق مشارکت اوراق مشارکت با ایجاد یک رابطه دو سویه بین یک نهاد و سرمایه‌گذاران، منجر به تامین مالی برای نهاد مربوطه و کسب سود برای سرمایه‌گذاران می‌شود. به همین خاطر، مزایای متعددی برای سرمایه‌گذاران و شرکت‌ها خواهد داشت. برخی از مزایای اوراق مشارکت برای سرمایه‌گذاران شامل موارد زیر می‌شوند: • سود تضمین شده: سود اوراق مشارکت توسط نهادهای دولتی تضمین می‌شود و به‌طور معمول، بالاترین سود اوراق مشارکت از نرخ سود سپرده‌های بانکی بیشتر است. • معافیت مالیاتی: سود اوراق مشارکت در حال حاضر معاف از مالیات است. • مناسب برای سرمایه‌گذاری کم ریسک: سرمایه گذاری در اوراق مشارکـت از جمله سرمایه‌گذاری‌های کم ریسک محسوب می‌شوند، زیرا اصل سرمایه و سود آن توسط دولت یا نهادهای دولتی ضمانت می‌شود. • قابلیت نقدشوندگی: اوراق مشارکـت قابل معامله در بورس او‌‌‌راق بهادار هستند و به همین دلیل نقدشوندگی بالایی دارند. مزایای اوراق مشارکت برای ناشران یا همان صادرکنندگان این او‌‌‌راق متفاوت است و شامل موارد زیر می‌شود: • تامین مالی ارزان قیمت: انتشار اوراق مشارکت روشی کم هزینه برای تامین مالی پروژه‌ها است. • جذب سرمایه‌های مردمی: انتشار او‌راق مشار‌کـت می‌تواند به جذب سرمایه‌های مردمی برای تامین مالی پروژه‌ها کمک کند. • کاهش بار بودجه‌ای دولت: با انتشار اوراق مشارکـت، دولت می‌تواند بار بودجه‌ای خود را در اجرای پروژه‌ها کاهش دهد. این موضوع می‌تواند تاثیر بسیار مثبتی بر اقتصاد کشور داشته باشد. کدام نهادها امکان انتشار اوراق مشارکت دارند؟ در ایران، نهادهای مختلفی با شرایط خاص می‌توانند اوراق مشارکت منتشر کنند که معمولا شامل موارد زیر می‌شوند: • دولت: وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و موسسات دولتی می‌توانند با دریافت مجوز برای تامین مالی طرح‌های عمرانی خود اوراق مشارکـت منتشر کنند. • شهرداری‌ها: شهرداری‌ها با مجوز وزارت کشور و تصویب شورای اسلامی شهر می‌توانند برای تامین مالی پروژه‌های عمرانی و خدماتی خود اوراق مشارکـت منتشر کنند. • موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی: این موسسات و نهادها در صورت دریافت مجوز سازمان بورس و او‌‌‌راق بهادار و تصویب مراجع ذیصلاح امکان انتشار اوراق مشارکت برای تامین مالی طرح‌های خود را خواهند داشت. • شرکت‌های سهامی عام: این شرکت‌ها با رعایت شرایطی که در قانون تجارت و آیین‌نامه‌های مربوطه آمده است، می‌توانند با مجمع عمومی فوق‌العاده صاحبان سهام و تصویب سازمان بورس و اور‌‌‌اق بهادار اوراق مشارکـت منتشر کنند. • شرکت‌های سهامی خاص و تعاونی: امکان انتشار اوراق مشارکت برای این دسته از شرکت‌ها در شرایط خاص و با مجوز مراجع ذیصلاح مهیا می‌شود. نحوه خرید و فروش اوراق مشارکت حال که با اور‌اق مشارکت و انواع آن آشنا شده‌اید، ممکن است سوالاتی مانند چگونه اور‌اق مشارکت بخریم؟ اوراق مشارکت از کجا بخریم؟ فروش اوراق مشارکت به چه صورت است؟ آیا می‌توانیم آن را در بازار ثانویه به فروش برسانیم؟ برای شما ایجاد شده باشد. در ادامه به پاسخ این سوالات خواهیم پرداخت. خرید اوراق مشارکت اوراق مشارکت خارج از بورس (غیربورسی) را می‌توان با در دست داشتـن مدارک شناسایی مورد نیاز و مراجعه به یکی از شعب بانک عامل خریداری کرد. درخصوص اوراق مشارکـت بورسی نیز شخص سرمایه‌گذار پس از انتخاب اوراق مورد نظر باید نسبت به اخذ کد معاملاتی اقدام نماید. سپس وارد سیستم پنل کارگزاری مورد نظر شده و سفارش خود را به صورت آنلاین ارسال کند. در نهایت اوراق خریداری‌شده در پنل معاملاتی قرار می‌گیرد. توجه داشته باشید که امکان انجام معاملات اوراق مشارکت بورسی از طریق کارگزاری های زیر نظر حامی صنعت مهیاست و می‌توانید این کار را به‌سادگی انجام دهید. فروش اوراق مشارکت فروش اوراق مشارکـت بورسی و غیربورسی نیز مانند خرید آن‌ها است. برای فروش اوراق بورسی باید ازطریق پنل کارگزاری اقدام شود و همچنین برای فروش اوراق مشارکـت غیربورسی نیز به بانک عامل مورد نظر مراجعه و اوراق فروختـه شود. نتیجه کلی: اوراق مشارکت نوعی اور‌‌‌ا‌‌‌ق بهادار است که یکی از ابزارهای بدهی بازار مالی محسوب شد‌ه که به منظور تامین مالی پروژه‌های عمرانی و اقتصادی دولتی و شرکت‌های خصوصی منتشر می‌شوند. این او‌‌‌ر‌‌‌اق نشان‌دهنده مشارکت سرمایه‌گذاران در اجرای یک طرح است و به دارندگان آن طی بازه‌های زمانی مشخص سود علی‌الحساب معینی تعلق می‌گیرد.