برنامه‌های تامین مالی خرد در نیمه دهه 1980 پدیدار شد، بنابراین، می‌توان تامین مالی خرد را یک پدیده نوظهور دانست. علت ظهور و گسترش سریع تامین مالی خرد می‌تواند نتایج ضعیف استراتژی‌های قبلی توسعه و به‌طور خاص استراتژی‌های مربوط به توسعه مالی باشد. در این تحقیق به شناسایی عوامل موثر بر تامین مالی خرد در ایران پرداخته شده است. در بخش تجهیز، سپرده‌ها شامل سپرده‌های قـرض‌الحـسنه، هبه، وکالت خاص-گروهی و سپرده مسدودی (پس‌انداز) است. در بخش تخصیص، تسهیلات به دو دسته عمده تسهیلات مصرفی (عادی و اضطراری) و تسهیلات تولیدی تقسیم شده‌اند. بنگاه‌های فعال در بازار تامین مالی خرد به دو دسته عمده بانک‌ها (تجاری و هلدینگ) و موسسات مالی (انتفاعی و غیرانتفاعی) تقسیم شده‌اند. استفاده از مسئولیت مشترک به‌عنوان وثیقه و نیز استفاده از روش وام‌دهی ترکیبی گروهی-انفرادی به‌طور قوی مورد تاکید قرار گرفته است. یکی از راه های تامین سرمایه برای کسب وکارهای نوپا و خرد در کشورهای درحال توسعه، تامین مالی خرد (ارائه خدمات مالی محدود به افراد با درآمد کم و فعالیت های تجاری غیر متشکل و کوچک) است. فعالیت های تامین مالی خرد به طور فزاینده ای توسط موسسات مالی شامل بانک ها و مؤسسات غیر بانکی، در حال گسترش است. در برخی موارد این خدمات، فعالیت اصلی موسسه مالی را تشکیل داده و در برخی دیگر تشکیل دهنده قسمتی از فعالیت های متنوع بانک یا موسسه است. برنامه های تامین مالی خرد به منظور ایجاد اشتغال زایی و فقرزدایی ازجمله برنامه هایی است که با ایجاد و گسترش فعالیت های درآمدزا به ویژه برای زنان کم درآمد، در زمینه توسعه جوامع محلی توجه های زیادی به آن جلب شده است. انواع روش های تامین مالی خرد مالیه روش تامین اعتبار مالیه به دو صورت ارزی و ریالی بوده و غالباً برای ارائه تسهیلات بلندمدت در خرید ماشین آلات و تجهیزات به منظور راه اندازی کارخانه ها، سدها و … که نیاز مالی قابل توجهی دارند، به کار می رود؛ بدین صورت که در مواقعی که فروشنده کالا حاضر به قبول اعتبار اسنادی مدت دار نمی شود و خریدار به خاطر فقدان نقدینگی قادر به افتتاح اعتبار اسنادی نیست، معمولا خریدار از یک موسسه مالی درخواست می کند که وارد معامله شده و وجه معامله را به فروشنده نقدا پرداخت کند. قرارداد این نوع اعتبارات در صورت وجود خط اعتباری فعال، میان بانک ایرانی و خارجی (اعتباردهنده) و تحت نظارت بانک مرکزی منعقد می شود. غیر قرضی این روش که به نام سرمایه گذاری تامین کننده منابع مالی (سرمایه گذار) نیز عنوان می شود، با قبول ریسک ناشی از به کارگیری منابع مالی در فعالیت یا طرح موردنظر، برگشت اصل و سود منابع سرمایه گذاری شده را از عملکرد اقتصادی طرح، انتظار دارد. انواع گوناگون این روش شامل انواعی چون سرمایه گذاری مستقیم، سرمایه گذاری غیرمستقیم و تجارت متقابل است. بدیعه پردازی در سال های اخیر تلاش های زیادی در کشور صورت گرفته تا روش های کلیشه ای و سنتی فعالیت های اقتصادی فردی یا تعاونی جای خود را به روش های تازه و بدیع، مبتنی بر نیازهای فردی و اجتماعی نوپدید دهد. شکل گیری استارت آپ ها و شتاب دهنده ها در کسب وکارهای فردی نیز نشانی بر همین مهم است. تسری این امر به فعالیت تعاونی ها می تواند دریچه های نوینی را در زمینه علم و فناوری اقتصاد کشور بگشاید. سرمایه گذاری گروهی این نوع سرمایه گذاری دارای انواع گوناگونی است؛ یکی از انواع این نوع سرمایه گذاری، سرمایه گذاری مبتنی بر کمک مالی است. در این روش اصل کار برای تامین سرمایه، اهدا هزینه ها به صاحب طرح بوده و سرمایه گذار بدون امید به بازگشت سود، تصمیم به سرمایه گذاری می گیرد. در این روش ریسک پایین بوده و بیشتر در حوزه هنر کاربرد دارد. نوع دیگر این نوع سرمایه گذاری، سرمایه گذاری مبتنی بر پاداش است که ریسک در این روش پایین است و سرمایه گذار، سرمایه را به عنوان پاداش به صاحب ایده می دهد. این روش بیشتر برای تولید محصولات پروژه ای کاربرد دارد پیشنهاد بهبود تامین مالی خرد در ایران علیرغم تجارب متعدد و سابقه نسبتا طولانی کشور در تامین مالی خرد، لیکن مقایسه دقیق ساختار و عملکرد نهادهای تامین مالی خرد کشور با مؤلفه های الگوی اصیل تامین مالی خرد حاکی از آن است که در ایران برخلاف تجارب موفق بین المللی، در اغلب موارد از اعطای وام با مبالغ کوچک، بدون در نظر داشتن ابعاد اجتماعی به تامین مالی خرد تعبیر شده است. همچنین با توجه به شکاف بسیار، میان عمده نهادهای تامین مالی خرد کشور با مؤلفه های الگوی اصیل تامین مالی خرد، اهداف مهمی چون کاهش نرخ بیکاری و فقر محقق نشده است. بر این اساس پیشنهاد می شود توصیه های سیاستی زیر در دستور کار مسئولان و برنامه ریزان قرار گیرد: لزوم بازنگری و اصلاح ساختار نهادهای تامین مالی خرد کشور؛ در این راستا پیشنهاد می شود ضمن فراهم سازی بسترهای لازم، الزامات قانونی کافی جهت بهره گیری نهادهای قدیمی و جدید تأسیس تامین مالی خود از مولفه های الگوی اصیل تامین مالی خرد تعبیه شود؛ الزام ارتباط گیری نهادهای تامین مالی خرد کشور با مراکز دانشگاهی و پژوهشی در راستای هدایت و سوق دریافت کنندگان تسهیلات به سمت نیازهای بازار؛ با توجه به فضای رقابتی و واردات بی رویه کنونی، نمی توان از نهادهای تامین مالی خرد بدون تعیین استراتژی و هدایت کسب وکارهای خرد انتظار ایجاد اشتغال پایدار و افزایش سطح درآمدی فقرا را داشت؛ تشکیل زنجیره ارتباطی میان نهادهای تامین مالی خرد و امکان به روزرسانی آن در صورت آغاز به کار نهادی جدید در این حوزه به منظور انتقال تجربیات و کاهش هزینه ها؛ فرهنگ سازی میان فقرا در راستای بازپرداخت وام؛ عمدتا برخی فقرا با توجه به تعدد کمک های خیرخواهانه به آن ها، این گونه بار آمده اند که گویی بازپرداخت وام حق آن ها نیست. جمع بندی: یکی از راه های تامین سرمایه برای کسب وکارهای نوپا و خرد در کشورهای درحال توسعه، تامین مالی خرد است. تامین مالی خرد به معنای ارائه خدمات مالی محدود به افراد با درآمد کم و فعالیت های تجاری غیر متشکل و کوچک است. این نوع از تامین مالی با دامنه وسیعی از خدمات راهکار مناسبی برای دسترسی گروه های کم درامد به خدمات پولی، بانکی و اعتباری باهدف خوداشتغالی به شمار می رود. تامین مالی خرد دارای روش های مختلفی است که مهم ترین آن ها شامل مالیه، غیر قرضی، بدیعه پردازی و سرمایه گذاری گروهی است. در ایران برنامه ها و طرح هایی در زمینه تامین مالی خرد انجام شده است.